2025 yılında Reklam Kurulu (“Kurul”) tarafından yürütülen etkin denetimler Sonuç olarak, ticari reklamlar ve haksız ticari uygulamalar açısından yol gösterici nitelikte çok sayıda karar verilmiştir. 30 Ekim 2024 tarihinde Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'da yapılan değişiklikle Reklam Kurulu tarafından uygulanabilecek idari para cezalarının önemli ölçüde sürdürüldüğü, 2025 yılı denetimlerinin işleyişi ve caydırıcılığını belirgin bir şekilde güçlendirdi.
Reklam Kurulu Kararlarında 2025 Yılında Öne Çıkan Eğilimler
Kamuya açık kaynaklardan edinilen bilgiler Kurul, 2025 yılında reklam ve tanıtımlarda aldatıcılık, tüketicilerin bilgi ve tecrübe eksikliğinin istismar edilmesi ve ekonomik çıkarların zedelenmesi gibi elde edilen toplam 242.230.515 TL idari para cezası uygulanmıştır.
Kurul'un 2025 yılındaki kararları özellikle karanlık ticari tanıtım, kişisel verilerin kullanımı, sürpriz (gizemli) kutu programları ve kartvizit satış reklamları açısından Kurul'un denetim parlaklıklarını ve 2026 yıllık tutan ışık uygulamalarını ortaya koymaktadır.
Dijital Platformlarda Karanlık Ticari Tasarım Uygulamaları
Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar'ın (“Yönetmelik”) ekinde yer alan Haksız Ticari Uygulama Olarak Kabul Edilen Örnek Uygulamalar kapsamında, internet ortamındaki bölümlere ayırma şekilleri, seçenekler veya ifadeler yoluyla beslenme karar verme koşullarını olumsuz etkiler ya da normal koşulları değiştirmeleri durdurucu veya değiştirme işlemlerini düzenlemeyi kabul edilmektedir.
Kurul, 2025 yılında da dijital platformlarda tüketicilerin seçim özgürlüğünü sınırlayan uygulamalara yönelik denetimlerini sürdürmüş; özellikle gösterilen seçenekler, belirli tercihlere yönlendirilen tasarım kurguları ve sunulan seçeneklerin iptal edilmesinin zorlaştırılması gibi seçenekler karanlık ticari tasarım olarak değerlendirilmiştir.
Bu yetenek Kurul, kapasite iptali seçeneğinin internet sitesinde kolayca fark edilemeyecek şekilde konumlandırılmasını, iptal adımına ulaşıldığında yönlendirilen ile ilgisiz içeriklerin tercihli olarak baskılarını ve iptal devam seçeneğinin küçük puntolarla sayfanın alt kısmında yer değiştirme karanlık ticari tasarım olarak sınıflandırılmış; Söz konusu idari para cezasının kesilmesine ve idari para cezasının kesilmesine karar verilir.
Ayrıca, daha önce incelenen bazı bloklar ve ücretsiz deneme tekliflerini 2025 yılında yeniden değerlendirerek, belirli özelliklerin türlerinin belirgin oluşumlarını, ücretsiz deneme vaadiyle aralıklarla bölümlerde ödeme aracı bilgilerinin zorunlu kılınmasını ve tüketim tekliflerini reddetmelerini güçleştiren tasarımlarını belirsiz karanlık ticari tasarım olarak kabul etmiştir.
Hedefli Reklamcılık ve Kişisel Verilerin Kullanımı
Hedefli reklamcılık uygulamaları ve kişisel verilerin ticari iletişim alanlarında kullanımı, 2025 yılında Kurul'un kişisel inceleme alanlarından biri olmuştur. Bu işbirliğiyle Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü ile Kişisel Verileri Koruma Kurumu arasında 28 Ağustos 2024 tarihinde imzalanan İş Birliği Protokolü, 2025 yılında Kurul kararlarına yansımıştır.
Kurul, reklam verenlerin kaçakçılığı toplama, kullanma ve pazarlama stratejilerini; şeffaflık, açık rıza, veri minimizasyonu ve kişisel gerçek bir tercih hakkı tanınıp tanınmadığı yönlerden incelendi. İncelemeler sonucunda, tüketicilerin aktif bir irade beyanı olmaksızın ticari elektronik ileti izinleri verilmiş sayılmalarına yol açan sözleşme hükümleri ile bu onayının geri alınmasına izin tanımayan uygulamalar aldatıcı ticari uygulama olarak değerlendirilmiştir.
Ayrıca, tüketicilerin indirimlerden yararlanabilmeleri için kişisel verilerin korunmasına zorlanmaları, normal şartlarda beklenmeyen bilgiler ekonomik avantajlar talep edilmesi ve bu suretle yoğunlukların karar özgürlüğün sınırlandırılması da Kurul tarafından aldatıcı ticari uygulama kapsamında değerlendirilmiş ve ilgili olarak durdurulmasına karar verilmiştir.
Sürpriz (Gizemli) Kutu Uygulamaları
Kurul, son yıllarda yaygınlaşan “gizemli kutu” veya “sürpriz kutu” organizasyonuna ilişkin reklamlara ilişkin 2025 yılında özel bir önem atfetmiş ve ilke niteliğinde sayılabilecek parçaları ayıracak.
Bu Yetenekler Kurulu, gizemli kutu reklamlarını Yönetmelik'in doğruluk ve dürüstlük ilkelerini belirleyen çerçeve çerçevesini incelemiş; Kutu içerisinde bulunabilen ürünlerle ilgili genel bilgi veriliş dahi, ürünler arasında ekonomik değer ve fayda açısından belirgin bir orantısızlık durumunda veya bozulma oranlarına ilişkin yeterli bilgilendirme yapılmaması hallerinde, reklamların ortalama enfeksiyöz nezdinde yanıltıcı nitelikteki parlamaları varmıştır.
Kurul kararlarına paralel olarak Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan duyurularda, bu kötü satışının yapıldığı e-ticaret platformlarının da bilgilendirildiği ve gerekli incelemelerin yapılmasının istendiği görülmektedir.
İndirimli Satış Reklamlarında Güncel Denetim Yaklaşımı
İndirimli satışlara ilişkin denetimler, 2025 yılında da Kurul'un programlarında önemli bir yer tutmuştur. 11 Ekim 2025 tarihinde Fiyat Etiketi Yönetmeliği'nde yapılan değişiklikle, satışa sunulan mal veya hizmetin indiriminden önceki satış fiyatının belirlenmesinde esas alınacak süre 30 gün 10 gün indirilmiştir.
Ayrıca, “%X + %Y indirimi” gibi birden fazla yüzdelik oran içeren reklamların özelliği nezdinde anlam karmaşıklığı yaratabileceğini değerlendirerek, kart satış reklamlarında indirim öncesi fiyatın, indirim aralığı ve varsa miktar sınırlamasının açık ve anlaşılır biçimde belirtilmesi vurgulanmıştır. Bu değişikliklere aykırı reklamlar hakkında saklama kararları verilmiştir.
Genel Değerlendirme ve 2026'ya İlişkin Beklentiler
2025 yılı, Kurul'un yalnızca ihlalleri tespit eden bir denetim organı olarak bireysel, hijyenik davranıslar ve piyasanın piyasaya sürülmesini amaçlayan aktif bir kapsamlı kapsamlı benimsediğini göstermektedir. Özellikle karanlık ticari ticari, kişisel verilerin kullanımı ve dijital reklamcılık alanlarında tekrar eden denetimler, Kurul'un süreklilik ve caydırıcılık esasına dayalı bir uygulama geliştirdiğine işaret etmektedir.
Türkiye'de 2026 yılında reklam ve pazarlama sistemleri, sosyal medya etkileyicileri tarafından yapılan reklamlara ilişkin gelişmelerin şekillerinin belirtilmesi sağlanmıştır. Kamuya açık kaynaklara göre, 2026 yılındaki kayıt mevzuatı değişikliklerinin, sosyal medya performanslarının faaliyetlerinin işleyişine ilişkin olarak özellikle gösterilebilir, şeffaflık ve hesap verilebilirlik bakımından netleştirmesi korunabilir. Reklam Kurulu'nun sıkı denetim yaklaşımıyla birlikte değerlendirildiğinde, bu gelişmelerin markalar ve sosyal medyadaki etkileyicileri açısından uyum standartlarının daha da artması muhtemeldir.
--------------------